24 eltihrellamál tilkynnt til lögreglu: „Þetta er svolítið mikið“ Elín Margrét Böðvarsdóttir skrifar 14. apríl 2021 18:01 Hulda Elsa Björgvinsdóttir, sviðsstjóri ákærusviðs lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu. Vísir/Jóhann K. Síðan nýtt ákvæði í hegningarlögum um umsáturseinelti tók gildi í febrúar hafa minnst 24 mál af slíkum toga komið til kasta lögreglu á landsvísu. Langalgengast er að konur séu fórnarlömb eltihrella og umsáturseineltis en oft eru börn einnig óbeinir þolendur. Þættirnir Ofsóknir hófu göngu sína á Stöð 2 í síðustu viku þar sem fjallað er um umsáturseinelti og reynslu þeirra sem orðið hafa fyrir slíku. Í fyrsta þættinum lýsti Alma Dögg Torfadóttir reynslu sinni en hún var átján ára þegar ofsóknir á hendur henni hófust. „Því miður er það þannig að þetta eru allt of kunnuglegar lýsingar, þetta er ekki einsdæmi sem verið er að lýsa í þessum þáttum,“ segir Hulda Elsa Björgvinsdóttir, sviðsstjóri ákærusviðs lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu en hún ræddi umsáturseinelti í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag. Hún fagnar því að lögum hafi loks verið breytt í átt til umbóta. „Ég er ekki með tölur aftur í tímann en til þess að gefa tilfinningu fyrir hversu algengt þetta er þá get ég sagt það að frá því að umsáturseinelti, það ákvæði tók gildi núna í febrúar síðastliðnum, og síðan þá hafa sextán mál komið til meðferðar hér hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu og ég veit að á landsvísu þá eru þau í kringum 24,“ segir Hulda. Hún segir lýsingarnar á umsáturseinelti í flestum tilfellum vera heldur keimlíkar. „Þetta er þessi háttsemi sem var mjög vel lýst í þessum þætti sem var í vikunni. Það er verið að setja sig í samband símleiðis, senda skilaboð, vera á þessum stöðum sem viðkomandi er á, það eru jafnvel eignaspjöll, það er verið að skera á dekk og svona hitt og þetta. Í raun og veru eru engin takmörk fyrir háttseminni, það fer bara eftir því hvað ímyndunaraflið leyfir,“ segir Hulda. Eina úrræðið var nálgunarbann Aðspurð segir hún 24 mál vera heldur mörg mál, einkum í ljósi þess hve stutt er síðan breyting á hegningarlögum tók gildi er varðar umsáturseinelti. „Þetta segir okkur í rauninni bara umfang þessara mála og við hjá lögreglunni við gleðjumst yfir því að það sé komið ákvæði sem gefur okkur þau verkfæri sem við þurfum til að taka strax á þessu.“ Með ákvæðinu er umsáturseinelti nú lýst í lögum sem refsiverðri háttsemi og sem broti á friðhelgi. „Áður fyrr þá var ekki beint refsiákvæði sem tók á þessu. Það að fylgjast með einhverjum eða að setja sig í samband við hann var ekki refsivert brot. Þannig að eina úrræðið sem lögregla hafði þá var að setja viðkomandi í nálgunarbann og ef að viðkomandi braut gegn nálgunarbanni þá var það orðið sérstakt brot,“ útskýrir Hulda Elsa. Tengist oft heimilisofbeldi „Þetta er svolítið mikið en þetta eru býsna algeng brot við ákveðnar aðstæður. Tengist oft heimilisofbeldismálum og það er algjörlega vitað að þessi brot eru oftast í þeim tilvikum þar sem skilnaður á sér stað og þá er það gagnvart konunni,“ segir Hulda Elsa. Þó séu dæmi um umsáturseineltismál þar sem aðilar eru ótengdir. „Við vitum það að það er alltaf þannig líka, sem er alveg með ólíkindum, það er kannski eitthvað pínulítið tilefni sem leiðir til einhverrar atburðarásar sem er meiriháttar.“ Líkt og áður segir eru konur oftast þolendur í málum af þessum toga, og jafnvel börn sem geta verið óbeinir þolendur. „Það var ástæðan fyrir því að ákveðið var að fara af stað með þetta ákvæði af því að það var talið að sú löggjöf sem var, að hún væri ekki næg til að tryggja réttarvernd kvenna og barna,“ segir Hulda Elsa. En hver eru viðurlögin? „Lágmarksrefsing eru sektir eða fangelsi allt að fjórum árum,“ svarar Hulda Elsa. Ekki hefur enn reynt á mál af þessum toga fyrir dómstólum enn sem komið er að því er Hulda Elsa kemst næst en flest málanna sem komið hafa til kasta lögreglu frá því ákvæðið tók gildi eru enn í rannsókn. Ofsóknir Lögreglumál Mest lesið „78 ára milljarðamæringur sem hefur ekki hætt að væla um vandamálin sín“ Erlent Ekkert ólöglegt né óalgengt við uppsafnað orlof Innlent Göngutúr í góða veðrinu varð að martröð Innlent Þrír handteknir eftir tilraun til að rukka skuld með ofbeldi Innlent Húsleit hjá Andrew Tate vegna brota gegn ólögráða einstaklingum Erlent Vindhviður gætu náð allt að 35 m/sek Veður Rússar sækja fram og ná Niu-York undir sitt vald Erlent Nokkrar klukkustundir í fullan þrýsting Innlent Lést af völdum voðaskots á gæsaveiðum Innlent Íbúð í Grafarvogi á floti í sjóðandi vatni Innlent Fleiri fréttir Vextirnir lækka ekki í bráð og heita vatnið tekið að streyma Faraldur innbrota í hjólreiðabúðir Hafa áhyggjur af því að hraun muni ná inn fyrir varnargarða Göngutúr í góða veðrinu varð að martröð Lýsa yfir óvissustigi vegna Skaftárhlaups Erlendum ríkisborgurum fjölgað um fimm þúsund síðan í desember Hlaupið sækir hægt í sig veðrið Nokkrar klukkustundir í fullan þrýsting Þrír handteknir eftir tilraun til að rukka skuld með ofbeldi Ekkert ólöglegt né óalgengt við uppsafnað orlof Ekki allir sammála því að ekki eigi að lækka vexti Komu í veg fyrir stórtjón þegar eldur kviknaði á Siglufirði Áætlað að vinnu ljúki við Suðuræð á miðnætti Skaftárhlaup líklega að hefjast Íslendingar eyða og eyða þrátt fyrir verðbólgu og háa vexti Heitavatnsleysið: Flykktust í sund og sluppu við uppvaskið með grillveislu Íbúð í Grafarvogi á floti í sjóðandi vatni Heitt vatn komið á á Hólmsheiði og vinnu miðar vel SA og ASÍ hnýta í Seðlabankann Sögulegt heitavatnsleysi og brjáluð umferð Ökumaður stöðvaður á nagladekkjum og fékk engan afslátt Gul viðvörun á Suðausturlandi Ólafur Ragnar skákar Vigdísi og Guðna Geirsgata opnuð í báðar áttir á morgun Nýtir gervigreind í stað sérfræðinga Lést af völdum voðaskots á gæsaveiðum Hnífi beitt í árás í Skeifunni Hellisheiði lokuð að hluta á fimmtudag til föstudags Skemmdi rúður í lögreglubílum dag eftir dag Samgöngusáttmálinn taki á mikilli innviðaskuld við höfuðborgarsvæðið Sjá meira
Þættirnir Ofsóknir hófu göngu sína á Stöð 2 í síðustu viku þar sem fjallað er um umsáturseinelti og reynslu þeirra sem orðið hafa fyrir slíku. Í fyrsta þættinum lýsti Alma Dögg Torfadóttir reynslu sinni en hún var átján ára þegar ofsóknir á hendur henni hófust. „Því miður er það þannig að þetta eru allt of kunnuglegar lýsingar, þetta er ekki einsdæmi sem verið er að lýsa í þessum þáttum,“ segir Hulda Elsa Björgvinsdóttir, sviðsstjóri ákærusviðs lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu en hún ræddi umsáturseinelti í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag. Hún fagnar því að lögum hafi loks verið breytt í átt til umbóta. „Ég er ekki með tölur aftur í tímann en til þess að gefa tilfinningu fyrir hversu algengt þetta er þá get ég sagt það að frá því að umsáturseinelti, það ákvæði tók gildi núna í febrúar síðastliðnum, og síðan þá hafa sextán mál komið til meðferðar hér hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu og ég veit að á landsvísu þá eru þau í kringum 24,“ segir Hulda. Hún segir lýsingarnar á umsáturseinelti í flestum tilfellum vera heldur keimlíkar. „Þetta er þessi háttsemi sem var mjög vel lýst í þessum þætti sem var í vikunni. Það er verið að setja sig í samband símleiðis, senda skilaboð, vera á þessum stöðum sem viðkomandi er á, það eru jafnvel eignaspjöll, það er verið að skera á dekk og svona hitt og þetta. Í raun og veru eru engin takmörk fyrir háttseminni, það fer bara eftir því hvað ímyndunaraflið leyfir,“ segir Hulda. Eina úrræðið var nálgunarbann Aðspurð segir hún 24 mál vera heldur mörg mál, einkum í ljósi þess hve stutt er síðan breyting á hegningarlögum tók gildi er varðar umsáturseinelti. „Þetta segir okkur í rauninni bara umfang þessara mála og við hjá lögreglunni við gleðjumst yfir því að það sé komið ákvæði sem gefur okkur þau verkfæri sem við þurfum til að taka strax á þessu.“ Með ákvæðinu er umsáturseinelti nú lýst í lögum sem refsiverðri háttsemi og sem broti á friðhelgi. „Áður fyrr þá var ekki beint refsiákvæði sem tók á þessu. Það að fylgjast með einhverjum eða að setja sig í samband við hann var ekki refsivert brot. Þannig að eina úrræðið sem lögregla hafði þá var að setja viðkomandi í nálgunarbann og ef að viðkomandi braut gegn nálgunarbanni þá var það orðið sérstakt brot,“ útskýrir Hulda Elsa. Tengist oft heimilisofbeldi „Þetta er svolítið mikið en þetta eru býsna algeng brot við ákveðnar aðstæður. Tengist oft heimilisofbeldismálum og það er algjörlega vitað að þessi brot eru oftast í þeim tilvikum þar sem skilnaður á sér stað og þá er það gagnvart konunni,“ segir Hulda Elsa. Þó séu dæmi um umsáturseineltismál þar sem aðilar eru ótengdir. „Við vitum það að það er alltaf þannig líka, sem er alveg með ólíkindum, það er kannski eitthvað pínulítið tilefni sem leiðir til einhverrar atburðarásar sem er meiriháttar.“ Líkt og áður segir eru konur oftast þolendur í málum af þessum toga, og jafnvel börn sem geta verið óbeinir þolendur. „Það var ástæðan fyrir því að ákveðið var að fara af stað með þetta ákvæði af því að það var talið að sú löggjöf sem var, að hún væri ekki næg til að tryggja réttarvernd kvenna og barna,“ segir Hulda Elsa. En hver eru viðurlögin? „Lágmarksrefsing eru sektir eða fangelsi allt að fjórum árum,“ svarar Hulda Elsa. Ekki hefur enn reynt á mál af þessum toga fyrir dómstólum enn sem komið er að því er Hulda Elsa kemst næst en flest málanna sem komið hafa til kasta lögreglu frá því ákvæðið tók gildi eru enn í rannsókn.
Ofsóknir Lögreglumál Mest lesið „78 ára milljarðamæringur sem hefur ekki hætt að væla um vandamálin sín“ Erlent Ekkert ólöglegt né óalgengt við uppsafnað orlof Innlent Göngutúr í góða veðrinu varð að martröð Innlent Þrír handteknir eftir tilraun til að rukka skuld með ofbeldi Innlent Húsleit hjá Andrew Tate vegna brota gegn ólögráða einstaklingum Erlent Vindhviður gætu náð allt að 35 m/sek Veður Rússar sækja fram og ná Niu-York undir sitt vald Erlent Nokkrar klukkustundir í fullan þrýsting Innlent Lést af völdum voðaskots á gæsaveiðum Innlent Íbúð í Grafarvogi á floti í sjóðandi vatni Innlent Fleiri fréttir Vextirnir lækka ekki í bráð og heita vatnið tekið að streyma Faraldur innbrota í hjólreiðabúðir Hafa áhyggjur af því að hraun muni ná inn fyrir varnargarða Göngutúr í góða veðrinu varð að martröð Lýsa yfir óvissustigi vegna Skaftárhlaups Erlendum ríkisborgurum fjölgað um fimm þúsund síðan í desember Hlaupið sækir hægt í sig veðrið Nokkrar klukkustundir í fullan þrýsting Þrír handteknir eftir tilraun til að rukka skuld með ofbeldi Ekkert ólöglegt né óalgengt við uppsafnað orlof Ekki allir sammála því að ekki eigi að lækka vexti Komu í veg fyrir stórtjón þegar eldur kviknaði á Siglufirði Áætlað að vinnu ljúki við Suðuræð á miðnætti Skaftárhlaup líklega að hefjast Íslendingar eyða og eyða þrátt fyrir verðbólgu og háa vexti Heitavatnsleysið: Flykktust í sund og sluppu við uppvaskið með grillveislu Íbúð í Grafarvogi á floti í sjóðandi vatni Heitt vatn komið á á Hólmsheiði og vinnu miðar vel SA og ASÍ hnýta í Seðlabankann Sögulegt heitavatnsleysi og brjáluð umferð Ökumaður stöðvaður á nagladekkjum og fékk engan afslátt Gul viðvörun á Suðausturlandi Ólafur Ragnar skákar Vigdísi og Guðna Geirsgata opnuð í báðar áttir á morgun Nýtir gervigreind í stað sérfræðinga Lést af völdum voðaskots á gæsaveiðum Hnífi beitt í árás í Skeifunni Hellisheiði lokuð að hluta á fimmtudag til föstudags Skemmdi rúður í lögreglubílum dag eftir dag Samgöngusáttmálinn taki á mikilli innviðaskuld við höfuðborgarsvæðið Sjá meira