Deilur um upphaf landnáms sagðar heillandi viðfangsefni Kristján Már Unnarsson skrifar 11. janúar 2016 17:45 Áhugaverðar rökræður fara nú fram innan vísinda- og fræðasamfélagsins, og meðal áhugamanna um landnámið, um hvort tilefni sé til að endurskrifa Íslandssöguna í ljósi nýrra vísbendinga um elstu byggð í landinu. Um þetta verður fjallað í Landnemunum, nýrri þáttaröð sem hefst á Stöð 2 kl. 20.40 í kvöld. „Þetta er svo heillandi viðfangsefni að fara ofan í þetta að maður verður bara að vara sig að sökkva ekki alveg,“ segir Guðmundur G. Þórarinsson verkfræðingur, einn þeirra áhugamanna sem eru á kafi í landnámssögunni. Í kennslubókunum sem íslensk skólabörn lærðu nær alla síðustu öld var sagan á þá leið að Ingólfur Arnarson hafi verið fyrsti landnámsmaðurinn og hann hafi byggt bæ sinn í Reykjavík árið 874. En svo fundu fornleifafræðingar mannvirki í Aðalstræti, sem þar átti ekki að vera, ef sagan um Ingólf væri rétt; hlaðinn túngarð. Hann þykir ótvíræð sönnun þess að einhver var byrjaður með skepnuhald í Reykjavík fyrir árið 870, því garðurinn fannst undir svokölluðu landnámsöskulagi. „Þannig að annaðhvort hefur Ingólfur komið fyrr en sagt er í ritheimildum eða einhver hefur verið hér á undan honum,“ segir Gunnar Karlsson sagnfræðingur, einn viðmælanda þáttarins, en hann vinnur nú að ritun landnámssögu Íslands.Lengi hefur verið deilt um niðurstöður Margrétar Hermanns Auðardóttur fornleifafræðings, um mun eldra upphaf byggðar í Vestmannaeyjum. Deilurnar birtust á fjörugum fundum á vegum Miðaldastofu Háskóla Íslands í fyrra, meðal annars um nýlegar niðurstöður vestur íslenska fornleifafræðingsins Kristjáns Ahronson, um að hellir undir Eyjafjöllum hafi verið grafinn út af mönnum í kringum árið 800. Páll Theodórsson eðlisfræðingur, sem varið hefur aldursgreiningar Margrétar, segir mjög margt benda til að landnám sé 100-200 árum eldra en hingað til hafi verið talið. Þá gagnrýnir hann viðbrögð íslenskra fornleifafræðinga við niðurstöðum Kristjáns Ahronson. Fornleifauppgröftur sem staðið hefur yfir í Höfnum á Reykjanesi undanfarinn áratug, með hléum, er kannski einhver sá mest spennandi á Íslandi um þessar mundir. Þar er nefnilega búið að finna rústir skála sem einhver virðist hafa reist löngu á undan Ingólfi.Bjarni F. Einarsson fornleifafræðingur tímasetur mannvirkið einhverjum áratugum fyrr, jafnvel aftur til ársins 800. En kallar þetta á að einhverjir kaflar Íslandssögunnar verði endurskrifaðir? „Væntanlega. Skrifa þá aðeins betur, kannski,“ svarar Bjarni. Landnemarnir Mest lesið Lést af völdum voðaskots á gæsaveiðum Innlent Ekki ráðlegt að drekka orku eða neyta einnar fæðutegundar Innlent Fengu ábendingu um Guðlaug, Halldór og Svedda Tönn Innlent „Fullþaulsetnir“ á veitingastöðum á lokadegi þings Innlent Lögregla leitar manna vegna ráns í Skeifunni Innlent Ólafur Ragnar skákar Vigdísi og Guðna Innlent Jódísi ofbýður áfengisneysla á Alþingi Innlent Skoða mál þar sem fólk fékk ekki greitt uppsafnað orlof Innlent Óvenju mikið að gera í Laugardalslaug í morgun Innlent Nýtir gervigreind í stað sérfræðinga Innlent Fleiri fréttir Sögulegt heitavatnsleysi og brjáluð umferð Ökumaður stöðvaður á nagladekkjum og fékk engan afslátt Gul viðvörun á Suðausturlandi Ólafur Ragnar skákar Vigdísi og Guðna Geirsgata opnuð í báðar áttir á morgun Nýtir gervigreind í stað sérfræðinga Lést af völdum voðaskots á gæsaveiðum Hnífi beitt í árás í Skeifunni Hellisheiði lokuð að hluta á fimmtudag til föstudags Skemmdi rúður í lögreglubílum dag eftir dag Samgöngusáttmálinn taki á mikilli innviðaskuld við höfuðborgarsvæðið Helgi Magnús situr heima meðan Guðrún leitar sér ráðgjafar Framhaldsskólanemar fagna gjaldfrjálsum námsgögnum Lögregla leitar manna vegna ráns í Skeifunni Áfengisdrykkja ekki áberandi vandamál á Alþingi Lést í slysi við Hálslón Unnið í alla nótt og allt samkvæmt áætlun Ekki ráðlegt að drekka orku eða neyta einnar fæðutegundar Samgöngusáttmáli, Menningarnótt og ókeypis skólabækur Máli séra Gunnars lokið með starfslokagreiðslu Kostar í strætó yfir daginn en ókeypis heim um kvöldið Kynntu dagskrá Menningarnætur Netþrjótar þykjast vera frá Strætó „Fullþaulsetnir“ á veitingastöðum á lokadegi þings Enginn hvati fyrir fyrirtæki til að endurvinna Lögreglumenn vopnast rafbyssum í byrjun september Fengu ábendingu um Guðlaug, Halldór og Svedda Tönn Óvenju mikið að gera í Laugardalslaug í morgun Skoða mál þar sem fólk fékk ekki greitt uppsafnað orlof Engin útköll vegna vatnsleka í nótt Sjá meira
Áhugaverðar rökræður fara nú fram innan vísinda- og fræðasamfélagsins, og meðal áhugamanna um landnámið, um hvort tilefni sé til að endurskrifa Íslandssöguna í ljósi nýrra vísbendinga um elstu byggð í landinu. Um þetta verður fjallað í Landnemunum, nýrri þáttaröð sem hefst á Stöð 2 kl. 20.40 í kvöld. „Þetta er svo heillandi viðfangsefni að fara ofan í þetta að maður verður bara að vara sig að sökkva ekki alveg,“ segir Guðmundur G. Þórarinsson verkfræðingur, einn þeirra áhugamanna sem eru á kafi í landnámssögunni. Í kennslubókunum sem íslensk skólabörn lærðu nær alla síðustu öld var sagan á þá leið að Ingólfur Arnarson hafi verið fyrsti landnámsmaðurinn og hann hafi byggt bæ sinn í Reykjavík árið 874. En svo fundu fornleifafræðingar mannvirki í Aðalstræti, sem þar átti ekki að vera, ef sagan um Ingólf væri rétt; hlaðinn túngarð. Hann þykir ótvíræð sönnun þess að einhver var byrjaður með skepnuhald í Reykjavík fyrir árið 870, því garðurinn fannst undir svokölluðu landnámsöskulagi. „Þannig að annaðhvort hefur Ingólfur komið fyrr en sagt er í ritheimildum eða einhver hefur verið hér á undan honum,“ segir Gunnar Karlsson sagnfræðingur, einn viðmælanda þáttarins, en hann vinnur nú að ritun landnámssögu Íslands.Lengi hefur verið deilt um niðurstöður Margrétar Hermanns Auðardóttur fornleifafræðings, um mun eldra upphaf byggðar í Vestmannaeyjum. Deilurnar birtust á fjörugum fundum á vegum Miðaldastofu Háskóla Íslands í fyrra, meðal annars um nýlegar niðurstöður vestur íslenska fornleifafræðingsins Kristjáns Ahronson, um að hellir undir Eyjafjöllum hafi verið grafinn út af mönnum í kringum árið 800. Páll Theodórsson eðlisfræðingur, sem varið hefur aldursgreiningar Margrétar, segir mjög margt benda til að landnám sé 100-200 árum eldra en hingað til hafi verið talið. Þá gagnrýnir hann viðbrögð íslenskra fornleifafræðinga við niðurstöðum Kristjáns Ahronson. Fornleifauppgröftur sem staðið hefur yfir í Höfnum á Reykjanesi undanfarinn áratug, með hléum, er kannski einhver sá mest spennandi á Íslandi um þessar mundir. Þar er nefnilega búið að finna rústir skála sem einhver virðist hafa reist löngu á undan Ingólfi.Bjarni F. Einarsson fornleifafræðingur tímasetur mannvirkið einhverjum áratugum fyrr, jafnvel aftur til ársins 800. En kallar þetta á að einhverjir kaflar Íslandssögunnar verði endurskrifaðir? „Væntanlega. Skrifa þá aðeins betur, kannski,“ svarar Bjarni.
Landnemarnir Mest lesið Lést af völdum voðaskots á gæsaveiðum Innlent Ekki ráðlegt að drekka orku eða neyta einnar fæðutegundar Innlent Fengu ábendingu um Guðlaug, Halldór og Svedda Tönn Innlent „Fullþaulsetnir“ á veitingastöðum á lokadegi þings Innlent Lögregla leitar manna vegna ráns í Skeifunni Innlent Ólafur Ragnar skákar Vigdísi og Guðna Innlent Jódísi ofbýður áfengisneysla á Alþingi Innlent Skoða mál þar sem fólk fékk ekki greitt uppsafnað orlof Innlent Óvenju mikið að gera í Laugardalslaug í morgun Innlent Nýtir gervigreind í stað sérfræðinga Innlent Fleiri fréttir Sögulegt heitavatnsleysi og brjáluð umferð Ökumaður stöðvaður á nagladekkjum og fékk engan afslátt Gul viðvörun á Suðausturlandi Ólafur Ragnar skákar Vigdísi og Guðna Geirsgata opnuð í báðar áttir á morgun Nýtir gervigreind í stað sérfræðinga Lést af völdum voðaskots á gæsaveiðum Hnífi beitt í árás í Skeifunni Hellisheiði lokuð að hluta á fimmtudag til föstudags Skemmdi rúður í lögreglubílum dag eftir dag Samgöngusáttmálinn taki á mikilli innviðaskuld við höfuðborgarsvæðið Helgi Magnús situr heima meðan Guðrún leitar sér ráðgjafar Framhaldsskólanemar fagna gjaldfrjálsum námsgögnum Lögregla leitar manna vegna ráns í Skeifunni Áfengisdrykkja ekki áberandi vandamál á Alþingi Lést í slysi við Hálslón Unnið í alla nótt og allt samkvæmt áætlun Ekki ráðlegt að drekka orku eða neyta einnar fæðutegundar Samgöngusáttmáli, Menningarnótt og ókeypis skólabækur Máli séra Gunnars lokið með starfslokagreiðslu Kostar í strætó yfir daginn en ókeypis heim um kvöldið Kynntu dagskrá Menningarnætur Netþrjótar þykjast vera frá Strætó „Fullþaulsetnir“ á veitingastöðum á lokadegi þings Enginn hvati fyrir fyrirtæki til að endurvinna Lögreglumenn vopnast rafbyssum í byrjun september Fengu ábendingu um Guðlaug, Halldór og Svedda Tönn Óvenju mikið að gera í Laugardalslaug í morgun Skoða mál þar sem fólk fékk ekki greitt uppsafnað orlof Engin útköll vegna vatnsleka í nótt Sjá meira